Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego. Obrońca z urzędu przyznawany jest oskarżonemu, jeżeli nie posiada obrońcy z wyboru, w następujących wypadkach:

1. oskarżony:

• nie ukończył 18 roku życia
• jest głuchy, niemy lub niewidomy;

We wskazanych sytuacjach prezes sądu lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza podejrzanemu lub oskarżonemu obrońcę z urzędu. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego. Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców.

Obrońca z urzędu na wniosek:

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2020 r. w sprawie sposobu zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu we wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oskarżony może wskazać, czy żąda wyznaczenia adwokata czy radcy prawnego. Jednakże prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy przy wyznaczaniu obrońcy z urzędu nie jest związany żądaniem oskarżonego.

Wniosek powinien zawierać następujące informacje:

• tytuł pisma („wniosek o przyznanie obrońcy z urzędu”);
• dane składającego wniosek (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania);
• oznaczenie sądu, do którego wnosi się  pismo;
• sygnatura sprawy;
• uzasadnienie wykazujące, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny;
• podpis;
• załączniki (dokumenty wykazujące, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny).

Jeżeli podejrzany, który złożył wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu, nie wykazał w sposób należyty, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, prezes sądu lub referendarz sądowy niezwłocznie wyznacza mu odpowiedni termin na uzupełnienie wniosku.

Prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy po wyznaczeniu obrońcy z urzędu podaje oskarżonemu następujące informacje umożliwiające kontakt z adwokatem lub radcą prawnym:

1. imię i nazwisko;
2. adres do doręczeń;
3. numer telefonu;
4. numer telefaksu lub adres poczty elektronicznej.

Dodatkowe informacje oraz wzory pism do wykorzystania w postępowaniach przed sądami rejonowymi, okręgowymi i apelacyjnymi znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości